Một thời bóng đá chỉ là 22 cầu thủ cùng trọng tài trên sân; nay mọi thứ đã phức tạp hơn bao giờ hết khi VAR trở thành tâm điểm tranh cãi. VAR đang đặt ra câu hỏi lớn cho tương lai trọng tài và quyền quyết định — và FIFA giờ cân nhắc thẻ tím, thẻ xanh như một bước chuyển mang tính cách mạng. VAR là từ khóa không thể thiếu khi bàn về thay đổi này.
Khủng hoảng quanh VAR: vì sao người hâm mộ mất kiên nhẫn
VAR bước vào đời sống bóng đá như một lời hứa về công bằng, nhưng thực tế nhiều lúc khiến phần đông cảm thấy thất vọng. Từ Premier League đến La Liga, công nghệ này liên tục gây tranh cãi: bàn ăn mừng bị dập tắt, những siêu phẩm bị từ chối, và những pha việt vị siêu nhỏ được khai quật bằng phép đo từng pixel. Thậm chí chính những người trong nghề cũng lên tiếng. Cựu trọng tài Premier League Graham Scott thẳng thắn mô tả công việc trong tổ VAR là “hoàn toàn không thú vị” trong cuộc phỏng vấn với talkSPORT:
“Ở ngoài sân bạn không thể điều khiển được gì và tiếng ồn giờ thật khủng khiếp. Gần như không thể chịu nổi và đó trở thành một vai trò cực kỳ thách thức. Làm VAR thì thực sự không hề dễ chịu.”
Những lời như vậy phản ánh một thực tế: VAR đã làm thay đổi cảm xúc trận đấu theo hướng tiêu cực với nhiều CĐV và cầu thủ. Do đó, tìm kiếm giải pháp cải thiện là nhu cầu cấp thiết.
Trọng tài VAR từ chối bàn thắng của Wolves, minh họa tranh cãi về VAR và yêu cầu xem lại
Thẻ tím và thẻ xanh (FVS): cơ chế và nơi thử nghiệm
Theo BBC, FIFA đang thử nghiệm hệ thống Football Video Support (FVS) — cấp cho mỗi HLV một thẻ tím và một thẻ xanh để yêu cầu xem lại quyết định, mô phỏng hệ thống challenge trong tennis. Thử nghiệm diễn ra ở U20 World Cup tại Chile và một số giải cỡ nhỏ.
Cơ chế hoạt động:
- Mỗi HLV nhận hai thẻ (một tím, một xanh), chỉ HLV đó được dùng.
- HLV được phép tối đa hai lần yêu cầu xem lại trong một trận.
- Nếu yêu cầu dẫn tới việc thay đổi quyết định, thẻ vẫn giữ nguyên; nếu không thay đổi, HLV mất một thẻ.
- Quy trình yêu cầu: HLV “vẫy tay xoay tròn” để biểu thị và trao thẻ cho trọng tài thứ tư, và yêu cầu phải tới ngay sau tình huống cần xem xét.
Hệ thống này được FIFA mô tả là “chi phí thấp và ổn định”, phù hợp với các giải không có khả năng triển khai VAR đầy đủ — đã có thử nghiệm ở Serie C, Primera Federación ở Italy và Tây Ban Nha, cùng một vài môi trường khác như giải VĐQG nữ Italy và Brazil.
Lợi ích tiềm năng và những băn khoăn cần giải quyết
Lợi ích rõ ràng là trao quyền chủ động cho HLV, giảm tải cho tổ VAR và có thể rút ngắn thời gian chờ quyết định nếu quy trình được chuẩn hóa. Việc áp dụng cơ chế tương tự tennis có thể đem lại cảm giác công bằng hơn cho các bên liên quan.
Tuy nhiên, nhiều câu hỏi còn treo: liệu thẻ sẽ làm gián đoạn trận đấu ra sao? Một HLV kiểu Diego Simeone sẽ chấp nhận “vẫy tay xoay tròn” để xin xem lại? Và quan trọng hơn, liệu FVS có thực sự giải quyết được vấn đề chủ đạo của VAR — tiêu chuẩn ứng xử, thời gian xử lý và sự minh bạch — hay chỉ là một vá tạm thời?
Kết luận
VAR không thể bị gạt bỏ; nó đã trở thành một phần của kỷ nguyên hiện đại. Thẻ tím và thẻ xanh của FIFA là một ý tưởng đáng chú ý — mang trong mình cả hy vọng lẫn những thách thức thực tế. Nếu thành công, FVS có thể là bước chuyển đưa bóng đá trở lại gần hơn với cảm xúc nguyên bản của trận đấu: quyết định nhanh, minh bạch và công bằng hơn. Bạn nghĩ sao về việc trao quyền thách thức cho HLV bằng thẻ tím và thẻ xanh? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!
Nguồn tham khảo: BBC (bài viết về thử nghiệm thẻ tím và thẻ xanh), phỏng vấn Graham Scott trên talkSPORT.
